Sunda

Kabudayaan Sundaurang sunda baheulaKabudayaan Sundanyaeta sagala rupa
hal anu aya hubunganna jeung budaya Sunda.Watek Urang sundamasarakat
sundaSaban bangsa ngabogaan etos, kultur, sarta budaya anu
béda.[1]Tapi tong anéh lamun aya bangsa anu boga kahayang pikeun
melakeun étos budayana ka bangsa séjén, alatan nyangka yén etos
sartakultur budaya ngabogaan kaonjoyan.[1]Kabiasaan ieu kasampak dina
étos sarta kultur budaya bangsa urang, alatan dina sawatara dékadeu
geus kahébos ku budaya bangsa séjén.[1]Arusmodernisasimenggempur
budaya nasional urang anu jadi jati diri bangsa.[1]Budaya nasional
kiwari kasampak pohara kuna, komo aya generasi ngora anu éra diajarna,
pangabisa ngawasakasenian tradisionaldianggap teu méré
mangpaat.[1]Rasa bangsa beuki leungit, alatan budaya bangsa séjén
leuwih kasampak di batan budaya sorangan, kaayaan ieu ogé lumangsung
dina budayaSunda, ku kitunaurang Sundakaleungitan jati
dirina.[1]Pikeun nyanghareupan bangbalu dina kabudayaan Sunda, aya
alusna urang ngaléngkah ka tukang tiheula.[1]Diajar, sarta ngumpulkeun
keusik mutiara anu ambacak salila ieu, loba papatah anu kapopohokeun,
alatan henteu kungsi kacaba ku nu bogana.[1]Hal ieu lantaran kuranna
kahayang pikeun diajar , komo maranéhananaméré anggapan tinggaleun
jaman.[1]Lamun ditalungtik, sabenerna pamor étika moralSundangabogaan
hasanah hikmah anu rongkah, hal éta kagambar liwat talarina.[1]Aya
sawatara étos atawa watek dina budayaSundangeunaan hiji jalan pikeun
ngahontal tujuan hirup.[1]Sajaba ti éta, étos sarta watekSundaogé bisa
jadi bekel kasalametan dina ngambah kahirupan di dunya ieu, diantarana
waé nya éta aya lima, cageur, bageur, bener, singer, sarta pinter anu
geus lahir kira-kira jamanSalakanagarasartaTarumanagara.[1]Cageur, nya
éta kudu cageur jasmani sarta rohani, cageur mikir, cageur boga
pamadegan, cageur moral, cageur migawé sarta lalampah.[1]Bageurnya éta
boh haté, nyaah ka sasama, loba méré pamadegan sarta kaidah moril nu
hadé atawa materi, henteu korét, henteu émosional, boh haté, penolong
sarta ikhlas ngajalankeun sarta mengamalkan, lain ngan dibaca boh
diucapkan waé.Benernya éta henteu bohong, henteu asal-asalan dina
migawé pancénpakasaban, amanat, lempeng ngajalankeun ageman, bener
dina mingpin, sarta henteu ngarusak alam.[1]Singer, nya éta mawas diri
lain was-was, ngarti dina saban pancén, miheulakeun batur saméméh
pribadi, ngahormatan pamadegan batur, pinuh kaasih nyaah, henteu
gancang ambek lamun dikritik tapi ditengetan harti esensina.[1]Pinter,
nya éta beunghar élmu dunya sarta ahérat, ngarti élmu ageman nepi ka
dasarna, bisa nyaluyukeun diri jeung sasama, bisa ngedalkeun sarta
ngabéréskeun masalah kalayan wijaksana, sarta henteu ngarasa singer
sorangan bari nyudutkeun batur.[1]Jawa Barat (jeung Banten) Minangka
Wadah Kabudayaan Sundatatar sundaSacara géografisJawa Barat(kiwari
jeungBanten) mangrupa tempat lahir jeung tumuwuhna kabudayaan
sunda,Jawa Baratogé mangrupa daérah kepulauan anu biasa dosebut
kepulauanNusantara.[2]Istilah éta dipaké dina abad ka 14 Masehi nya
éta jamanMajapahit.[2]DaérahJawa Baratanu tumuwuh minangka tempaturang
sundahirupmiboga kamekaran anu tangtu dina sagala aspék saperti
Téknologi(pakasaban), Sistem duduluran, Basa, Kasenian, Ageman, jeung
élmu pangaweruh.[2]Téknologi Urang Sunda dina Widang
tatanéntatanenteknologi dina tatanen modernteknologi dina
tatanenTatanén pikeun masarakatsundalain hal anu anéh, sabab dina
kabudayaan masrakatsundapakasabananu utama nya éta tatanén.[3]Tatanén
geus tumuwuh mangabad-abad di masarakatsunda, ti mimiti jaman purba
kabiasaan tatanén geus dilakonan ku masarakatsunda, sabab kaayaan alam
anu nyadiakeun minangka kabutuhan pikeun neruskeun hirup
harita.[3]Sakabéh kagiatan merlukeun atawa miboga pakakas husus, kitu
deui dina widang tatanén. Pakakas nu dibutuhkeun téh diantarana
:*.Aritnya éta pakakas paranti ngala jukut atawa ngala paré, dijieunna
tina beusi dicampur baja jeung kaiminangka gagangna, wangunna saperti
gaét tapi teu nguél teuing.Arit miboga pungsi pikeun ngababad
semak-semak, alang-alang jeung jujukutan.Dina mimitian ngabuka lahan
anyar, biasana ngagunakeun arit.[4]*.Asahanmangrupa batu husus paranti
ngasah sabangsaningpéso,bedog, jsté.[4]*.Aseuk, Wangun aseuk téh kai
buleud panjang, méncos tungtungna, paranti ngaseuk, nyieun logak
leutik keur melak sisikian saperti jagong, suuk, buncis, kacang jsb.
Aseuk disebut ogé luju.[4]*.BakrikMangrupa pakakas nu dijieunna tina
awi anu diala katut jangkarna, dipaké pikeun gantar pangait,
disadiakeun pikeun nulungan nu kahuruan, kaayeunaeun kakaitna sok
dijieun tina beusi.[4]*.Bawak, Bagianpaculnu ngahiji jeung gelungana
(bagian seuseukeutna beunang dilaan upama rék diasah) .[4]*.Bedog, Nya
éta parabot paranti meulah atawa motongasabangsaning awi tawa kai
jeung barang séjénna. Dijieunna tina beusi, pérah/ gagangna maké kai
tawa ku aluminieum. Wangunna aya anu pondok aya ogé anu panjang.
Wadahna disebut sarangka, anu dijieunna tina kai.[4]*.Burujul, nya éta
wuluku nu teu maké lanjam.[4]*.Caplak, nya éta pakakas nu dipakédina
keur tandur, gunana pikeun ngaguratan taeuh supaya upama nancebkeun
binih paré lempeng. Caplak téh dijieunna tina kai.[4]*.Congkrang,
mangrupa parabot paranti ngababad sabangsaning jujukutan atawa
tatangkalan anu leutik, jeung sajabana. Dijieunna tina beusi gagangna
tina kai atawaaluminieum. Waggunna rada panjang batan arit, bagéan
luhurna melengkung.[4]*.Étém, téh sabangsa péso nu diwangun husus
paranti ngala paré raranggeuyan.[4]*.Garpuh, nya éta pakakas tukang
tani paranti ngaguarkeun taneuh.[4]*.Garu, nya éta pakakas tukang
tani, paranti ngajurkeun taneuh sawah sabada diwuluku, wangunna suga
sisir carang, biasanna ditarik kumundingatawasapiboh sarakit boh
hiji.[4]*.Halu, nya éta parabot paranti nutu, dijieunna tina kai anu
buleud.[4]*.Koréd, nya éta pakakas tani pikeun miceunan jujukutan di
kebon, dijieunna tina beusi jeung waja, wangunna sarupa arit tapi
dilengkungkeun.[4]*.Kujang, mangrupa pakakas sabangsabedogsok dipaké
pakarang atawa nyacar pihumaeun kuUrang Sundabaheula, bisa dipaké
ngadék jeungnewek, kiwari dipaké lambang rupa-rupa organisasi
kasundaan.[4]*.Lalandak, nya éta parabot parantingarambét di sawah nu
ditanduranana maké digarit (tandur jajar) . Disebut ogé géréndél atawa
gilinding.[4]*.Lisung, mangrupa pakakas parantinutuparé, dijieunna
tina kai, liangna dua nya éta liang buleud jeung ling pasagi opat
panjang.[4]*.Pacul, nya éta parabot paranti malikkeun taneuh disawah,
ngagali lobang, ngamalirkeun cai, ngaduk jsb. Seuseukeutna dijieun
tina beusi atawa waja, gagangna tina kai nu diradabéngkokkeun sangkan
gampang makéna.[4]Sistem DududulurankulawargaUrang Sundangagem sistem
duduluran anu sipatnapatentaljiga urangJawa.[2]Hartinaurang sundayakin
ayana duduluran boh ngaliwatan dulur ti indung boh dulur ti
bapa.[2]Sistem duduluran masarakatsunda, umumna sakum manusa di dunya
aya disababkeun dua faktor nya éta turunan jeung ayana ritual nikah
.[2]Nu pang pentingna dina tingkat hubungan duduluranurang
Sundadumasar bébédaan generasi tilu golongan.[2]Katilu golongan nu
dimaksud nya éta (1) golongan sepuh, kolot, wong tuo anu ngawengku
aki, nini, bapa, jeung ema, generasi anu tingkatanna leuwih luhur ti
égo; (2) golongan sadulur, dina harti anu heureut, nya éta dulur
saindung-sabapa, dulur téré (dulur saindung misah bapa atawa dulur
sabapa misah indung), nu disebut lanceuk lamun umurna leuwih kolot
jeung adi atawa rayi lamun umurna leuwih ngora.[2]Jadi sadulur téh
hijigenerasi jeung égo; (3) golongan anak, nya éta turunan égo, anak
égo, lalaki atawa awéwé .[2]Sistem duduluran masarakatsundaanu
dipikawanoh kiwari aya tujuh turunan, tapi sabenernaurang sundabaheula
miboga salapan garisturunan nya éta anak, euncu, umpi, cicip, muning,
anggasantana, kulasantana, pretisantana, jeung witwekas.[2]Kiwari
sistem duduluranurang sundaleuwih dipikawanohPancakaki.[2]Pancakakinya
éta hiji sistem anu ngagambarkeun hubungan kulawarga.[2]Dina adat
istiadaturang sunda,pancakakitéh ngabogaan dua harti.[4]Harti anu
kahiji,pancakakitéh mangrupa perenahna jelema ka jelema deui, anu
sakulawarga atawa anu kaasup baraya kénéh.[4]Upamana waé
kumahapancakakisi Dadap ka si Waru, naha kaasup indung, bapa, nini
wikipedia.org